Test
Amundsenweg

‘De buurvrouw maakt mooie dingen van plastic’

Vieze dingen! Dat is wat Julia en haar moeder vinden. Luiers, billendoekjes… Er was ook een meneer, die gooide zomaar een zakje afval uit de auto. Julia kan er niet bij: dat iemand dat doet! Beer en Julia doen sinds september 2019 mee met de Schoonste Straat. Ze deelden posters uit (alle buren hebben hem opgehangen!) en maken regelmatig een schoonmaakrondje. Ook de andere gezinsleden helpen mee en natuurlijk ook de buurkinderen. Heel gezellig vindt Julia. Ook leuk: ze zamelen plastic in voor de buurvrouw. ‘Die maakt er mooie dingen van, ze is kunstenares.’ De straat is nu echt schoner vindt Beer. ‘De jongerenwerkers van Dock willen de jongeren op het plein inspireren om ook mee te doen. Ik hoop dat ze meteen hun ouders opvoeden: hee mam, dat broodzakje moet in de prullenbak. Kinderen geven steeds vaker het voorbeeld, daar word ik blij van.’

‘We kregen slagroomsoesjes als support’

Schoonmaken deden ze in de Bestevâerstraat al in 2017, een initiatief waaruit de Schoonste Straat van Bos en Lommer is ontstaan. Vincent, Mignon en Monique kondigen de prikacties aan op Facebook, de schoonmakers verzamelen bij de dönerzaak op de hoek. ‘We zien steeds nieuwe bewoners’, zegt Vincent. ‘Ik ken nu veel meer mensen in de straat.’ Monique: ‘We hebben ook een keer slagroomsoesjes gekregen. Die mensen hadden visite, maar wilden ons toch supporten.’ Ook Moniques dochtertje helpt altijd met schoonmaken, en ze redde het leven van een duif. ‘Die deed zich tegoed aan een plastic zakje, ze heeft het afgepakt en in de prullenbak gedaan. Dieren stikken namelijk in het plastic.’ Na een schoonmaakactie is het alsof de straat meer glans heeft, zegt Mignon. ‘Dat duurt maar even, want er zijn veel winkels en fastfoodzaken in de buurt. We zijn ook langs de deuren geweest om mensen te mobiliseren. De oude Amsterdammers hadden er weinig fiducie in: hopeloos mop, iedereen mikt alles op straat, maar goed dat jullie het doen!’ Het drietal prikt dapper door. Vincent fotografeert steevast de deelnemers en de buit: ‘Zes zakken in een uurtje, dat geeft een goed gevoel. En het inspireert, mijn vrouw heeft nu een bloembak geadopteerd.’

Bestevaerstraat
Gibraltarstraat

‘Alle kinderen willen meedoen’

Iedere vrijdagmiddag prikt een groepje kinderen van basisschool De Boomgaard het pleintje in de Gibraltarstraat schoon. Kranten, ballonnen in alle kleuren, een paraplu en een tandenborstel, ze vinden van alles, zelfs patronen van lachgas. ‘Tieners gebruiken dat’, zegt Dounia (8), ‘maar het is slecht voor de planten.’ Ook sigarettenpeuken vinden ze veel. Die blijven héél erg lang liggen weten ze allemaal. Dounia bedacht daarom een rookvrije zone. Riham (10) en de andere kinderen maakten de bordjes. ‘We zien nu veel minder peuken’, zegt Fatiha, een van de moeders die ook meehelpen. Er is ook een bordje dat waarschuwt voor camera’s rond het plein. Of die er ook echt zijn… In december won de Gibraltarstraat de tweede prijs. Trots gingen ze de klassen rond met het certificaat. ‘Alle kinderen willen nu meedoen.’ Met het prijzengeld organiseren ze samen met Frouwkje van Operatie Periscoop een recyclefestival voor de buurt. Gordijnen maken van doppen, plantenpotjes van petflessen, natuurlijke verf van ei en rode biet…. het wordt harstikke leuk.

‘In het voorjaar komen de bollen uit’

Evelien woonde nog maar net in de Halewijnstraat toen de buurvrouw vroeg of ze mee wilde doen met de Schoonste Straat. ‘Het was een mooie kans om mijn buren te leren kennen, inmiddels is het echt een bijkletsmoment. En op de bijeenkomsten van de Schoonste Straat heb ik ook mensen van de andere straten ontmoet, heel inspirerend. Ik wil iets moois van de buurt maken, dat is ook goed voor de waarde van mijn huis. Het grasveldje aan de overkant ligt vol hondenpoep, door het te verfraaien hopen we dat het beter wordt. Mijn buurman heeft planten neergezet en ik heb bollen geplant, in het voorjaar komen ze uit.’ Als arts werkt Evelien 50 uur, toch vindt ze tijd om schoon te maken. ‘Een kwartiertje prikken maakt al verschil. Ik spreek mensen ook aan, dan vraag ik ze vriendelijk om de vuilniszak in de container te doen en niet ernaast. Maar ik zie lang niet alles. Gelukkig houdt de buurvrouw van 90 een oogje in het zeil. Ga ik later ook doen.’

Heer Halewijnstraat
Hofwijckstraat

‘In het voorjaar beginnen we met frisse moed’

Stefanie woont in een spiksplinternieuw hofje met geurende lavendel. Ze gaf haar straat op voor de wedstrijd. ‘Het leek me leuk om met de geldprijs een straatfeest te geven, ook voor bewoners buiten het hofje. Kopers, huurders, verschillende culturen, we mogen best meer mengen.’ Tijdens de prikweekends ging iedereen enthousiast aan de slag. ‘Het leukste waren de kinderen die trots lieten zien wat ze allemaal gevonden hadden. Na een tijdje verwaterde het, ook bij mij. Ik heb het nogal druk met werk en mijn dochtertje. Ik ben ook niet iemand die een kwartiertje gaat prikken, ik ben een pietlut: peuken, flubbertjes, alles raap ik op.’ In het voorjaar doet de Hofwijckstraat weer mee aan de Schoonste Straat. ‘Dan gaan we met frisse moed aan de slag. Ook in de speeltuin, het leuke is dat je daar de hele buurt ontmoet, maar het is er wel een rommeltje. Ik hoop dat opruimen inspireert, dat vaders en moeders denken: hee wat goed, voortaan zeg ik mijn kinderen dat lollystokjes in de prullenbak horen.’

‘Ik doe het voor de vissen’

Buurtvaders Mohamed, Mohammed, Mustafa en Mjid houden samen met de kinderen van de Narcis-Queridoschool het Karel Doormanplein schoon. De onderwijzers geven les over afval en milieu. Iedere woensdagmiddag helpt een andere klas. Zoë (groep 5), Adam (groep 6), Jasmin (groep 7) en Chahid (groep 8) hebben allemaal al een keer meegedaan. Waarom ze het doen? Adam vindt het goed voor de buurt, Zoë doet het vooral voor de natuur: ‘Het plastic komt ook in de oceaan, daar eten de vissen het.’ En Chahid noemt de chocolademelk en cake die ze na afloop krijgen. ‘Dat mag eigenlijk niet, we zijn een gezonde school, maar de juf maakt een uitzondering omdat we zo goed schoonmaken.’ Ze vinden veel troep. ‘Mensen zijn lui’, zegt Chahid. ‘Zelf gooien ze nooit iets op straat. Nou ja, Chahid heeft weleens een papiertje op straat gegooid. ‘Maar wat ik nu heb opgeruimd is zeker vijf keer zoveel.’ Jasmine maakt ook in haar eigen buurt schoon. ‘Ik krijg van mijn vader een euro voor een volle zak, maar ik doe het vooral omdat ik me dan een deel voel van het schoonmaken.’ Ze gebruikt altijd een prikker, want je mag nooit iets met je blote handen oprapen, dat heeft ze van de buurtvaders geleerd.

Karel Doormanplein
Kijkduinstraat

‘Ik heb altijd zin in schoonmaken’

Thea werkt bij Centrum Kijkduin van Cordaan en Anita is bezoeker. Thea hoorde van de Schoonste Straat via Anne Marie (van de Leeuwendalersweg). Ze was meteen enthousiast: ‘We zijn altijd op zoek naar zinvol werk voor onze bezoekers, en dit is voor de deur. De schoonmaakgroep wisselt, wie zin heeft doet mee.’ Anita heeft altijd zin, ze ziet ook resultaat: ‘De laatste keer lag er al veel minder vuil.’ Thea wil meer buurtbewoners betrekken en een flyer verspreiden: ‘Geadresseerd, anders gooien mensen hem weg, en we kunnen een stapeltje bij de tandarts neerleggen.’ Anita kijkt bedenkelijk: straks heeft ze niks meer te doen. Maar volgens Thea blijft er genoeg werk over: ‘Dan kunnen we ook kleine dingen oprapen en wordt het nog schoner.’ Maar dat doet Anita al, ze verwijdert zelfs peuken die vastzitten tussen de tegels. Alleen kauwgom is ondoenlijk. ‘Misschien moeten we een driehoekskrabbertje aanschaffen’, zegt Thea.

‘We groeten nu de pizzakoeriers’

‘Je leert elkaar beter kennen’, zegt Rob, die samen met Kim en Jos het noorden van de straat schoonmaakt. ‘En je komt in contact met mensen die je anders niet spreekt. Zo hielpen de pizzakoeriers enthousiast mee. Nu zwaaien we naar elkaar.’ Bonne is actief in Lanseloetstraat Zuid. Het middagslaapje van dochtertje Evi is zijn favoriete schoonmaakmoment. Hij is ook lid van de tuingroep die het plantsoen onderhoudt, sinds kort is er ook een wormenhotel gevestigd. Bonne: ‘Als je eenmaal de weg weet bij de gemeente, blijkt veel mogelijk. We brengen onze schillen en klokhuizen naar het hotel, de wormen maken er compost van, over een half jaar kunnen we oogsten.’ Bewoners in het noordelijk deel van de straat willen nu ook het plantsoen adopteren, vertelt Rob. ‘Van het prijzengeld (Lanseloetstraat Noord won ronde 1) kopen we een picknicktafel en organiseren we een straatfeest, leuk als Zuid ook komt!’

Lanseloetstraat
Leeuwendalersweg

‘Met vilten bloemen wordt het nog mooier’

Anne Marie en Ruud maken iedere zondag om 11.00 uur de straat schoon, samen met twee buurtgenoten. ‘In het begin hadden we vier volle vuilniszakken, nu nog maar twee. Regelmaat heeft effect en we nemen gelijk de week door!’ Ook adopteerden ze allebei een afvalcontainer. Wanneer Ruud een kast of rolkoffer naast de bak vindt, zet hij die terug in de hal van het appartementengebouw. ‘Ik prik er dan een briefje op met de ophaaltijden voor grofvuil.’ Anne Marie vond naast haar container een stukje grastapijt. ‘Ik heb het bijgeknipt en rondom de container gelegd. Zo’n tuintje weerhoudt mensen om vuil te dumpen. Met vilten bloemen maak je het nog mooier.’ Hun enthousiasme werkt aanstekelijk. Anne Marie: ‘Toen ik met de bloembakken bezig was, pakte de buurman spontaan een bezem en begon de straat te vegen. Een voorbijganger op de fiets stapte zelfs af. Hij was nieuwsgierig naar wat we deden. Nu doet zijn straat ook mee. Dat zwaankleef-aan-effect vind ik geweldig.’

‘Schoonmaken hoort er gewoon bij’

Het Fluwelen End is het gezelligste stuk van de Orteliusstraat. Ze vieren er kerst en Sint Maarten, toosten samen op het nieuwe jaar, en in de zomer gaan de stoeltjes naar buiten. ‘Schoonmaken hoort daar gewoon bij, het is onderdeel van het community gebeuren’, zegt Paul die lid is van het vijfkoppige straatcomité. ‘In wedstrijdronde 3 hebben we iedere woensdag schoongemaakt, ook in de regen. Met een uurtje was het gepiept, want echt smerig is de straat niet. Het meeste vuil ligt rond de containers, inmiddels zijn ze bijna allemaal geadopteerd.’ André is adoptant en kijkt uit op ‘zijn eigen container’. ‘Vandaag ligt er alleen een matras, maar vaak staan er ook dozen. Bij storm vliegt het karton alle kanten op en met regen wordt het pap. Met duw- en stampwerk pers ik alles in de bak, zo snel mogelijk want als er eenmaal iets staat, volgt er meer. Het mooie is dat niet-adoptanten dit gedrag overnemen, dan zie ik iemand een doos of zak in de bak doen en denk ik: wow, we gaan de goede kant op!’

Orteliusstraat
Wachterliedplantsoen

‘Schoonmaken werkt aanstekelijk’

Dick Aalbers woont tegenover het Wachterliedplantsoen en is vrijwilliger bij de kinderboerderij. Hij prikt zo’n twee keer per week vuil. ‘Het levert leuke gesprekjes op. Laatst werd ik aangesproken door een psychiatrisch verpleegkundige van Buurtzorg T. Ze vroeg of haar cliënten ook kunnen helpen.’ Schoonmaken werkt aanstekelijk. Zelf merk ik ook dat ik vaak snel even een papiertje opraap.’ Silvester de Ruig beheert namens Thuismakerscollectief het paviljoen op het plein. Thuismakerscollectief hoste gratis de bijeenkomsten van de Schoonste Straat en bedacht Pannenkoek voor een prikkie. ‘Kinderen krijgen in het kindercafé een pannenkoek voor een volle zak vuil. Halfvol rekenen we ook goed.’ Dick geniet van het enthousiasme van de kinderen en hoopt dat ze bewuster met afval omgaan. ‘Ik heb mijn kleindochtertje van jongs af aan geleerd dat papier in de prullenbak hoort. Toen ze er nog niet bij kon, gaf ze haar ijspapiertje aan mij: hier opa, gooi maar weg.’

‘De dames aan de overkant hingen een afvalzakje aan de deur’

Hilde maakte de straat schoon met hulp van haar kinderen Sid en Flynn en de buurkinderen Daan en Ferre. ‘De kinderen hadden veel lol in het wedstrijdelement. Vooral mijn jongste was fanatiek. Kwam ik thuis, lag het aanrecht vol viezigheid: kijk mam, voor jou!’ Hilde en kids vonden veel papieren zakdoekjes en broodzakken van Lidl. ‘Mensen doen er hun broodje in en twee minuten later ligt hij op straat. Een mailtje aan Lidl leverde een cadeaubon op. Aardig, maar niet de bedoeling. Er moet toch een alternatief zijn, maak die wegwerpzakken bijvoorbeeld van materiaal dat dieren als voedsel kunnen eten.’ Van de buren kreeg Hilde veel positieve reacties. ‘De dames aan de overkant hadden zelfs een afvalzakje aan hun deur gehangen, hoefde ik niet helemaal naar de container te lopen. Ook het café op de hoek deed mee. De straat is echt schoner, nadeel is dat ik geen vuil meer kan verdragen, ik erger me aan elke prop.’

Willem Leevendstraat
Willem Augustinstraat

‘Zonder redbull blikjes is het vriendelijker’

Monita, Isabella en Jacques maken de Willem Augustinstraat schoon. ‘We nemen zelfs het sluisje in Nieuw West mee’, zegt Monita. ‘Dat is zo’n mooi plekje en zonder redbull blikjes ziet het er veel vriendelijker uit. Van jong tot oud krijgen we complimenten. Een jongen op een scooter stopte zelfs om te beloven dat hij nooit meer iets op straat zou gooien. Mijn dag kon niet meer stuk.’ Een schone straat is vooral een kwestie van communicatie vindt Jacques. Hij toont een foto van opgestapelde vuilniszakken. ‘Die heb ik in onze Facebookgroep geplaatst. De ‘schuldige’ reageerde meteen. Meestal is het geen kwade opzet maar staan mensen er even niet bij stil.’ Ook benaderde Jacques de beheerder van de studentenflat verderop. ‘Het was een leuk gesprek, hij wil de afvalbak adopteren en vertelde dat er in de zomer veel afval van verhuizingen is. Misschien kan de gemeente hiervoor een speciale container plaatsen.’

Foto’s Roos van Trommelen
Tekst Helen van den Broek